Schooljeugd en sterrenkunde

Door Wim Verdoold

Al enkele jaren houd ik me nu bezig met “Sidewalk Astronomy”. Ik sta op straat met een telescoop of in een park of op een dijk. Ik laat het publiek kijken naar de zon, de maan of de Sterrenhemel. Vaak interessante gesprekken met mooie zonsondergangen of overdag zonnevlekken. Als ik op straat sta nodig ik altijd mensen uit door te zeggen: “Als u wilt, mag u ook wel even kijken hoor” en ik geef ze een visitekaartje.

Zo ook op de avond van 16 februari 201. Het was hoog water, de IJssel had de uiterwaarden overstroomd en het liep tegen zonsondergang met een prachtige rode lucht. Ik stond op mijn vaste stekje op de dijk in Zwolle Zuid, klaar om naar de Maan te kijken. Wandelaars genoeg op zo’n avond, het was eindelijk weer eens goed weer en de Maan was half vol. Prachtig om naar te kijken.

Een groepje van drie wilde wel even kijken. Ik liet ze zien hoe je een foto kunt maken door de telescoop (door je camera tegen de achterkant van de telescoop te houden). Dat kiekje van de Maan lukte goed. Ik gaf mij visitekaartje, dat doe ik meestal na een gesprekje. Ik vertelde wat over de Maan. De mensen gingen verder. En ik dacht er verder niet meer over na. De volgende ochtend rond half tien kreeg ik een telefoontje. “Met de Stentor”. Ik dacht direct: “Die willen mij een abonnement verkopen.” Maar ik hield me in. De stem aan de telefoon vertelde mij, dat hij mijn webpage of weblog over astronomie had gelezen en dat hij me wilde interviewen. Ik vroeg de journalist of hij naar de IJsseldijk wilde komen, dan kon ik met mijn telescoop hem laten zien wat ik doe. Bijvoorbeeld ’s middags naar de zon kijken.

Zo gezegd zo gedaan. Ik vertelde hem mijn verhaal over “Sidewalk Astronomy”. Na afloop van het interview vroeg hij of ik ’s avonds nog even terug wilde komen voor de fotograaf. Ik wilde toch al naar de dijk gaan, dus prima hoor. En zo kwam ik met de avondhemel op de foto. Erg leuk. Het interview stond die vrijdag er na in de Stentor. So far so good.

Later bleek dat mijn verhaal ook op een webpage stond. Een site van de mensen die ik de vorige avond ontmoet had. Zij hadden hun belevenis op een weblog gezet: www.focusnl.nl. En nu stond er dus iets in de krant. Niet lang daarna kreeg ik een mailtje van een school KBS de Vlieger Stadshagen in Zwolle, met het verzoek om iets komen te vertellen over sterrenkunde. Eén van de moeders had in de krant gelezen …..

Het jaar er voor was ik al eens op in een basisschool geweest. Mijn dochter Merel liep daar stage. CBS de Bron in Wezep. Of ik iets aan de kinderen kon vertellen over de ruimte, het was namelijk Boekenweek. De ruimte was het thema, raketten in de zandbak etc.. En Merel wist wel iemand die daarover iets kon vertellen. De telescoop mee en ik heb met de kinderen gekeken naar een foto van de maan die ik had opgehangen in het fietsenhok. Ondertussen hield Merel de kinderen in de gaten.

En dan nu een aanvraag van KBS De Vlieger Stadshagen.
Wat laat je overdag zien aan een kleuterklas over de Sterrenkunde? De telescoop en de spullen in de fietskar en op de brommer naar Stadshagen. De telescoop in de klas opgezet met een 10 cm refractor en de telescoop uitgericht op de letters boven op het dak van het winkelcentrum van Stadshagen. Voordat we door de telescoop gingen kijken heb ik op een scherm wat plaatjes van de Maan laten zien. Ik had de Aarde en de Maan meegenomen, in de vorm van een gele tennisbal en een blauwe voetbal.

De omtrek van de Aarde is 40.000 km, de afstand naar de Maan ongeveer 400.000 km. De Maan is ongeveer zo groot als een tennisbal, als de aarde een voetbal is. Kinderen spelen met lego blokjes om huizen en autootjes te maken en kunnen goed omgaan met verhoudingen en een model. Ook als ze 5 of 6 zijn, zoals deze klas. Ze kunnen al tot tien tellen. Ik had een touwtje bij me, wond dat tien maal om de voetbal. Ik wees een meisje aan, gaf haar de tennisbal. De voetbal aan een jongentje. Het ene kind houdt het begin van het touwtje vast, het andere kind het eind, (we have lift off!), Je laat het touw afrollen dat om de aarde gerold is en dat is nog een heel eind. Gelukkig was de klas groot genoeg. Zover staat de Maan van de Aarde!

Daarna mochten ze allemaal door de telescoop kijken en even door een verrekijker. Ik vertel altijd dat je met een verrekijker best veel kunt zien en het veel makkelijker is om iets te vinden aan de hemel dan met een telescoop. Geef vooral kinderen geen wiebeltelescoop, maar eerst een verrekijker.

Daarna mochten ze vragen stellen. En die zijn toch echt anders dan bij volwassenen. Hoe gaan astronauten naar de WC? Wat gebeurt er als je dood gaat op de Maan? Word je dan op de Maan begraven? En er was natuurlijk ook het jongetje met een brilletje op, die iets vroeg over zwarte gaten en astrofysica. Kortom, bijzonder leuk om te doen. De juffen hielden de kinderen in toom, ik hoefde verder alleen mijn verhaaltje maar te vertellen. Ik ben benieuwd wat het volgende avontuur wordt.

Wim heeft ook een eigen website: http://members.home.nl/wkv/the_sky.html

Anal