15 Januari 2026

19:30: Sharon Diamant,

Puinstructuren op planeten

Ons zonnestelsel heeft verschillende soorten hemellichamen; van planeten en manen tot aan asteroïden en kometen. De oppervlakte van deze hemellichamen wordt geërodeerd door onder andere massabewegingen. Dit proces is het transport van materiaal onder invloed van zwaartekracht; op Aarde waargenomen als aardverschuivingen, afstortingen en puinstromen.

Aardse massabewegingen worden opgewekt door onder meer water in de vloeibare fase, maar dit is waarschijnlijk niet het geval voor veel andere hemellichamen. Vloeibaar water kan namelijk niet stabiel zijn op planetaire oppervlaktes met ongunstige temperaturen en weinig tot geen atmosferische druk. Toch is er veel bewijs gevonden voor massabewegingen op onder andere Mars, Ceres, Vesta, Mercurius en zelfs op kometen. In plaats van vloeibaar water speelt ijs mogelijk een belangrijke rol in massabewegingen op planeten en kometen. Het ijs kan gaan sublimeren waardoor het omringde sediment uit elkaar wordt geduwd en dit kan leiden tot puinstromen en andere massabewegingen.

Echter, gezien dat dit voorgaande proces niet op Aarde plaatsvindt door de relatief hoge luchtdruk, is er nog weinig duidelijkheid over hoe deze sublimatie-gedreven puinstromen precies worden gevormd. Onlangs hebben we dit proces kunnen onderzoeken in een laboratoriumopstelling, waar we deze puinstromen met CO2 ijs hebben nagebootst in een vacuümkamer. Tijdens deze lezing gaan we (1) een kijkje nemen naar de formatie en evolutie van deze sublimatie-gedreven massabewegingen op andere hemellichamen en (2) de resultaten laten zien van onze CO2 sublimatie-gedreven puinstromen in de vacuümkamer in het laboratorium.

Sharon Diamant is oorspronkelijk afgestudeerd in astronomie aan de Universiteit Leiden. Tijdens haar laatste studiejaar mocht ze haar tweede masteronderzoek doen aan de European Space Agency (ESA/ESTEC) in Noordwijk. Hier werd ze geïntroduceerd aan een ander vakgebied genaamd planetaire wetenschap of planetologie; de studie van niet-stellaire hemellichamen zoals planeten, planetoïden, asteroïden en manen. Dit vakgebied heeft raakvlakken met astronomie maar ook met astrobiologie en aardewetenschappen. Ze vond dit zo interessant dat ze recentelijk een promotieonderzoek is begonnen aan de Utrecht Universiteit om zich verder te ontwikkelen binnen de planetologie. Sindsdien bestudeert ze de massabewegingen (bv. lawines, aardverschuivingen, (puin)stromen etc.) op planetaire oppervlaktes in ons zonnestelsel met behulp van satelliet data en experimentele simulaties.

Lezingen van VWS Thales beginnen om 19.30 uur. Ze zijn gratis toegankelijk voor leden; van niet-leden vragen wij een bijdrage van €5,00 (contant te betalen, pinnen niet mogelijk).
Locatie: De Nooterhof, Goertjesweg 3, 8013 PA Zwolle. Parkeren kan bij het gebouw van Landstede aan het begin van de Goertjesweg. Loop het fietspad op (ca 200 meter) en bij de entree van de Nooterhof door het hek linksaf richting de unit.